گفت‌وگو با رشید حیدری‌مقدم قائم‌مقام ریاست و معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان

گفت‌وگو با رشید حیدری‌مقدم قائم‌مقام ریاست و معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان

اجتماعی شدن سلامت نیازمند سند راهبردی است

 

الناز نعمتی: کاهش نابرابری‌ها، هماهنگی‌های بین‌بخشی و نظام‌مند کردن مشارکت‌های اجتماعی در حوزه سلامت از جمله اهداف اجتماعی کردن سلامت است. با توجه به اینکه ۷۵ درصد عوامل موثر در حوزه سلامت را عوامل اجتماعی تشکیل می‌دهند و ابزار لازم آن خارج از حوزه وزارت بهداشت است، نهادها و سازمان‌ها به‌عنوان ضلع دوم مجمع سلامت در آسیب‌شناسی مباحث بهداشت و درمان نیز نقش موثری دارند. دکتر رشید حیدری‌ مقدم، دانشیار، قائم‌مقام ریاست و معاونت اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی همدان معتقد است با وجود ایجاد معاونت اجتماعی در دانشگاه‌ها و وزارتخانه این تشکل نیازمند به سند راهبردی و بودجه لازم است. در ادامه گفت‌وگوی ما با دکتر حیدری‌مقدم را می‌خوانید.

 

در همایش‌ توجیهی آموزشی که اخیرا در منطقه سه کشور برگزار شده به چه موضوعاتی پرداخته شد؟

مرداد ماه امسال جلسه‌ای با حضور معاونین اجتماعی، مدیران معاونت اجتماعی و روسای شبکه‌های بهداشتی درمانی غرب کشور برگزار شد و هدف از برگزاری همایش این بود که مدیران شبکه‌های بهداشت و درمان در حوزه معاونت اجتماعی با بحث اجتماعی‌شدن سلامت و چالش‌هایی که پیش‌ رو دارد، آشنا شوند. در همین زمینه چهار کارگروه متفاوت تشکیل و کارگاه‌هایی نیز در نوبت صبح و عصر برای افراد حاضر برگزار شد. خوشبختانه بحث‌های خوبی در زمینه اجتماعی‌شدن بهداشت در این کارگاه‌ها مطرح شد. مهم‌ترین نکته این بود که مدیران شبکه‌های بهداشت و درمان در راستای اهدافی که خودشان دنبال می‌کنند با مقوله اجتماعی‌شدن بهداشت و اختیاراتی که وزارت بهداشت بر عهده معاونت‌های اجتماعی قرار داده، آشنا شدند.

تابه‌حال چه اقداماتی برای اجتماعی‌شدن سلامت در استان همدان انجام داده‌اید؟ رویکرد شما در این زمینه چگونه بوده است؟

واقعیت این است که ما هنوز هیچ سند مشخصی برای پی‌گری عملی اجتماعی شدن بهداشت نداریم. کلا سه دانشگاه، که دانشگاه ما نیز یکی از آن‌هاست، سندی در این زمینه نوشته و تنظیم کرده‌اند، اما این موضوع تا وقتی که سیاست منسجمی نداشته باشد، مفید و اجرایی نخواهد شد. باید سیاست‌گذاری‌های متمرکزی در سطح وزارت بهداشت صورت بگیرد و آن سیاست‌ها به‌طور یکسان به دانشگاه‌های سراسر کشور ابلاغ شوند. درحال‌حاضر ۱۱ موسسه خیریه، ۱۲ موسسه خیریه بیمارستانی و ۳۴ سازمان مردم‌نهاد در سطح استان داریم که همگی در جهت اجتماعی شدن بهداشت فعالیت می‌کنند. همچنین درحال توسعه کانون محلات سلامت‌محور هستیم. نیروی انسانی ‌ما کم است، اما اقدامات مفیدی را در سطح استان انجام داده‌ایم تا بتوانیم هزینه‌های درمان را کاهش دهیم. ما از معدود دانشگاه‌هایی هستیم که سندی را به‌عنوان پیش‌نویس نوشته و در اختیار معاونت اجتماعی وزارت بهداشت قرار داده‌ایم تا بعد از چکش‌کاری و اصلاح برای کل کشور ابلاغ شود. درواقع تابه‌حال هیچ دستورالعملی از طرف معاونت اجتماعی وزارتخانه ابلاغ نشده است و امیدوارم این مهم به زودی تحقق یابد.

در این سند به چه مواردی اشاره شده است؟

واقعیت این است که حتی اگر وزارت بهداشت به صددرصد اهداف خود برسد و وظایفش را به‌طور کامل انجام دهد، نهایتا می‌تواند بیست درصد از مقوله سلامت را مدیریت کند و هشتاد درصد از آن خارج از حیطه وظایف وزارتخانه است. دست کم ۲۷ دستگاه دیگر هم در این زمینه فعال هستند و در زمینه سلامت نقش دارند. در سندی که ما نوشته‌ایم تکالیف ۲۷ دستگاه مشخص شده است. ما با این دستگاه‌ها جلساتی برگزار کرده و چالش‌هایی را که در حوزه سلامت در حیطه وظایف‌شان دارند با آن‌ها در میان گذاشته‌ایم. در این زمینه قراردادهایی را نیز با آن‌ها تنظیم کرده‌ایم. یک طرف این قراداد استاندار است و طرف دیگر رئیس دانشگاه و رئیس دستگاه مربوطه.

بزرگ‌ترین دغدغه و چالش استان همدان در حوزه اجتماعی شدن سلامت چیست؟

بی‌شک بزرگ‌ترین چالشی که پیش رو داریم در اختیار نداشتن برنامه‌ای مدون است. به این معنا که ما می‌خواهیم کاری را در زمینه اجتماعی‌شدن سلامت انجام دهیم اما چون برنامه‌ای برای آن وجود ندارد، نمی‌دانیم باید به چه شکل این کار را به سرانجام برسانیم. درواقع ما باید ابتدا برنامه‌ای تبیین شده با استراتژی مشخص در اختیار داشته باشیم تا بر مبنای آن همه ساله دستورالعمل‌هایی را تعریف و اجرایی کنیم. در برنامه ششم توسعه عنوان شده است که سلامت باید اجتماعی شود ولی این موضوع نیاز به دستورالعمل اجرایی، سند راهبردی و راهکار و چارچوب دارد. ما هنوز به جمع‌بندی کلی در این مورد نرسیده‌ایم و کسی نمی‌داند باید دقیقا چه کار کند و اگر کسی در این زمینه اقدامی کرده، طبق سلیقه خود بوده، نه برنامه‌ای مدون و مشخص. ما جزو معدود استان‌هایی هستیم که همه واحدها آماده هستند و اقداماتی را نیز در این زمینه انجام داده‌ایم. ما با کانون‌های بهداشت محلات در ارتباطیم و در مورد شش محله اقدامات عملی نیز انجام داده‌ایم و با شهرداری و شورای شهر و سازمان تبلیغات جلسات متعددی را برگزار کرده‌ایم؛ اما هنوز دستورالعمل مشخصی در دست نداریم تا بر مبنای آن بدانیم چه تعاملاتی باید با این نهادها داشته باشیم. در جلسه‌ای که در کرمانشاه برگزار شد به آقای دکتر ایازی نیز گفتم که ما  به برنامه نیاز داریم. مثلا به ما بگویید در ده درصد محلات باید چنین اقداماتی را انجام دهید و ما طبق آن دستورات عمل کنیم. من معتقدم یکی از بهترین اقدامات و مهم‌ترین دستاوردهای دولت یازدهم و دوازدهم ایجاد معاونت اجتماعی وزارتخانه با هدف اجتماعی کردن سلامت بوده است. این اقدام بسیار مفید است، اما به برنامه‌ریزی مشخص و راهبردی نیاز دارد.

در زمینه اجتماعی‌شدن سلامت و پیش‌گیری از بیماری‌ها با موسسات خیریه و سازمان‌های مردم‌نهاد هم تعاملی داشته‌اید؟

همه این اقدامات به منابع مالی نیاز دارد. البته ما با این نهادها ارتباط داریم و اتفاقا به مناسبت روز مشارکت اجتماعی مراسمی با شرکت روسای کلیه موسسات خیریه استان همدان داشتیم و از آن‌ها به‌دلیل اقداماتی که انجام داده‌اند، تقدیر کردیم. ارتباط ما با موسسات خیریه و مردم‌نهاد نزدیک است، اما هنوز شیوه تعامل‌ نهادینه نشده است؛ چراکه نه منابع مالی در اختیار داریم و نه سند راهبردی. برای مثال اگر بدانیم برای کمک به موسسات خیریه و سمن‌ها فلان مبلغ بودجه در اختیار داریم، می‌توانیم تصمیم بگیرم در چه زمینه‌ای به این موسسات کمک کنیم. اما فعلا هیچ استراتژی مالی برای معاونت‌های اجتماعی در نظر گرفته نشده است. البته این تشکل بسیار نوپاست و نیاز به زمان دارد تا به پختگی برسد.